زﻳﺴﺖ ﺗﻮدﻩ ﭼﻴﺴﺖ؟
زﻳﺴﺖ ﺗﻮدﻩ ﭼﻴﺴﺖ؟
از اﻋﻤﺎل ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي ﻣﺘﻨﻮع از ﻓﺮاﻳﻨﺪهﺎي ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ – ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﺑـﺮ روي ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻳﺴﺖ ﺗﻮدﻩ «که ﺑﻌﺪا ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺧـﻮاهیم ﭘﺮداﺧـﺖ» ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺗﺠﺰﻳـﻪ و ﺗﺨﻤﻴـﺮ و ﻏﻴـﺮﻩ … در ﻳـﻚ ﻣﺤﻔﻈﻪ، ﮔﺎزي ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲﺁﻳﺪ که اﺻﻄﻼﺣﺎ ﺑﻴﻮﮔﺎز ﻧﺎم دارد. ﭘﺲ از اﻋﻤﺎل ﻳﻚ ﺳﺮي ﻓﺮﺁﻳﻨـﺪهاي ﺗـﺼﻔﻴﻪ اي ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺳﺘﺎﻧﺪاردهاي ﺟﻬﺎﻧﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺮ روي اﻳﻦ ﮔﺎز ﻣﻲﺗﻮان ﺁن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳـﻚ ﺣﺎﻣـﻞ اﻧـﺮژي در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ. اﻳﻦ ﺣﺎﻣﻞ را ﻣﻲﺗﻮان هم ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و هم ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻮﺧﺖ اوﻟﻴﻪ در ﻧﻴﺮوﮔﺎهها ﺑﻪ کار ﺑﺮد ﺑﺎ ﺳﻮﺧﺖ اﻳﻦ ﮔﺎز ژﻧﺮاﺗﻮرهﺎ و ﺗﻮرﺑﻴﻦ ها ﺣﺮکت کردﻩ و ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺳﻴﻜﻞ ﺳـﻨﺘﻲ راﻳـﺞ در ﺗﻤـﺎم ﻧﻴﺮوﮔﺎهﻬـﺎي ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮق ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲکنند ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت که اﻳﻦ ﺑﺎر ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺳﻮﺧﺖ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺟﻬﺖ ﺑﻮﻳﻠﺮ از دل زﻣﻴﻦ ﺑﻴـﺮون آﺸﻴﺪﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ کارﺑﺮد ﺑﻬﻴﻨﻪ از ﺁﻟﻮدﮔﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﺁﻣﺪﻩ اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺑﻪ کار ﺑﺮدن ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﻳﻦ ﮔﺎز ﻣﻲﺗـﻮان ﻃﻴـﻒ وﺳـﻴﻌﻲ از ﺻـﻨﺎﻳﻊ و ﺳﻴـﺴﺘﻢهـﺎي ﻣﻮﺟـﻮد را راﻩ اﻧﺪازي کرد و ﻣﻮﺟﺐ ذﺧﻴﺮﻩ ﺳﺎزي ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎ ارزش ﺳﻮﺧﺘﻬﺎي ﻓﺴﻴﻠﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز و ﻏﻴﺮﻩ ﺷﺪ.
ﺗــﺎرﻳﺨﭽﻪ:
از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﺗﺎرﻳﺨﻲ اﺳﺘﻔﺎدﻩ از اﻧﺮژي ﺑﻴﻮﻣﺎس ﺑـﻪ ﺁﻏـﺎزي ﺗـﺮﻳﻦ دورﻩ هـﺎي ﺗـﺎرﻳﺦ ﺑـﺎز ﻣـﻲﮔـﺮدد از زﻣﺎﻧﻲ که ﺁﺗﺶ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ، اﻧﺴﺎن ﻧﺨﺴﻴﺘﻦ هموارﻩ ﭼﻮب و ﺑﺮگ ﺧﺸﻚ در ﺧﺘﺎن را ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺳـﻮﺧﺖ اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﻣﻲکرد و اﻳﻦ ﭼﺮﺧﻪ ﺗﺎ ﻗﺮن ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻴﺰ اداﻣﻪ ﭘﻴﺪا کردﻩ اﺳﺖ. ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮرد ﺧﺮوج ﮔﺎز و اﺷـﺘﻌﺎل ﻧـﺎﻗﺺ ﺁن ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﺔ دﻓـﻦ زﺑﺎﻟـﻪ در ﻃﺒﻘـﺎت زﻳـﺮﻳﻦ زﻣـﻴﻦ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻴﻠﻲ ﻧﻲ روس ﮔﺰارش ﺷﺪﻩ اﺳﺖ. وي ﺧـﺮوج ﮔـﺎﻩ ﺑـﻪ ﮔـﺎﻩ ﮔـﺎز ﻃﺒﻴﻌـﻲ و اﺷـﺘﻌﺎل ﻧـﺎﻗﺺ ﺁن را از ﻃﺒﻘﺎت زﻳﺮﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻣﺸﺎهدﻩ کرد. وﻟﻲ وان هلموﻧﺖ درﺳﺎل ١٦٣٠ ﺷﻨﺎﺳﺎﺋﻲ و اﺷﺘﻌﺎل اﻳﻦ ﮔﺎز را رﺳـﻤﺎ اﻋﻼم کرد. در ﺳﺎل ١٦٦٧ داﻧﺸﻤﻨﺪي ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷﺮﻟﻲ ﮔﺎز ﻣﺮداب را کشف ﻧﻤﻮد وﻟﻲ اﺻـﻠﻲ ﺗـﺮﻳﻦ ﺗﺎرﻳﺨﭽـﺔ ﻋﻤﻠﻲ ﮔﺎز ﻣﺘﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺮکیب اﺻﻠﻲ ﺑﻴﻮﮔـﺎز اﺻـﻞ از ﻣـﻮاد ﺗﺨﻤﻴـﺮ ﺗﻮﺳـﻂ وﻟﺘـﺎ و در ﺳـﺎل ١٧٧٦ ﺷـﺮوع ﺷﺪﻩ اﺳﺖ. وي ﭘﺲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻳﺎد درﻳﺎﻓﺖ که ﻣﻘﺪار ﮔﺎز ﻣﺘﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺧﺎك و ﺑﺮگ ﭘﻮﺳﻴﺪﻩ ﮔﻴﺎهان دارد که در ﻃﺒﻘﺎت زﻳﺮﻳﻦ زﻣﻴﻦ دﻓﻦ ﺷـﺪﻩ اﻧـﺪ. وي همچنین درﻳﺎﻓـﺖ که در ﺻـﻮرﺗﻲ که ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﮔﺎز ﻣﺘﺎن ﺑﺎ هوا ﺗﺮکیب ﺷﻮد ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﻔﺠﺎر ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ. اوﻟﻴﻦ ﺗﺠﺰﻳﺔ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﮔﺎز ﻣﺘﺎن ﻧﻴـﺰ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﺎﻣﺒﺮدﻩ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.
ﺷﺮوع ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻤﺪﻩ در زﻣﻴﻨﺔ ﺗﺨﻤﻴﺮ ﻏﻴﺮ هوازي و کارﺑﺮد ﺁن در کشاورزي را ﺑﻪ ﺷﺨـﺼﻲ ﺑـﻪ ﻧـﺎم دﻳﻮي ودر ﺳﺎل ١٨٠٨ ﻧﺴﺒﺖ دادﻩ اﻧﺪ در ﺳﺎل ١٨٨٤ ﻓﺮدي ﺑﻪ ﻧﺎم ﮔﺎﻳﻦ ﻃﺮﺣﻲ را ﺑﻪ اﺟﺮاء در ﺁورد که ﺑـﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﻧﺮژي ﺑﻴﻮﻣﺎس روﺷﻨﺎﺋﻲ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎي ﺷﻬﺮ زﻳﺒﺎي ﭘﺎرﻳﺲ را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻤﻮد. اﻣﺮوزﻩ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻔﻴﺪ و کارﺑﺮدي ﺑﻴﻮﻣـﺎس ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﻪ ﭼـﻮب و ﺑـﺮگ ﺧـﺸﻚ ﻣﺤـﺪود ﻧﻤـﻲ ﺷـﻮد و ﻃﻴـﻒ وﺳﻴﻌﻲ از ﻣﻮاد از ﺟﻤﻠﻪ ﺿﺎﻳﻌﺎت ﺟﺎﻣﺪ و ﻣﺎﻳﻊ ﺷﻬﺮي و ﺿﺎﻳﻌﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻏﻴﺮﻩ را ﻧﻴﺰ در ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد. ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﻃﻮل ﺳﺎﻟﻬﺎي ١٩٨٥ ﺗﺎ ١٩٩٠ ﻣﻴﺎﻧﻴﮕﻴﻦ ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻻﻧﻪ اﻧـﺮژي ﺑﻴﻮﻣـﺎس در ﺟﻬـﺎن ﻣﻌﺎدل ١٤ آﻮادرﻳﻠﻴﻮن BTU ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ در ﺳﺎل ١٣٥٩ دو واﺣﺪ کوﭼﻚ ﺁزﻣﺎﻳﺸﻲ در داﻧﺸﮕﺎﻩ ﺑﻮﻋﻠﻲ ﺳﻴﻨﺎ در همدان اﺣـﺪاث ﮔﺮدﻳـﺪ که ﺑـﺎ ﻓﻀﻮﻻت کشتارﮔﺎﻩ و کود ﮔﺎوي ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﺪ داﻧﺸﮕﺎﻩ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷـﺮﻳﻒ ﻧﻴـﺰ در ﺳـﺎل ١٣٦١ ﻳـﻚ واﺣـﺪ ٣ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺁزﻣﺎﻳﺸﻲ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار داد که ﺑﺎ ﻓﻀﻮﻻت ﮔﺎوي ﺑﺎرﮔﻴﺮي ﻣﻲﺷﺪ. در اﻳﺮان ﺗﺎ کنون ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻤﺪﻩ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت اﺳﺘﺨﺮاج ﺑﻴﻮﮔﺎز از دﻓﻨﮕﺎﻩ زﺑﺎﻟﻪ درﺳﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ اﺟﺮا در ﺁﻣﺪﻩ اﺳﺖ. ﺷﻴﺮاز ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺷﻬﺮي اﺳﺖ که اﻳﻦ کار را ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﺎﻧﺪ. ﭘﺲ از ﺷﻴﺮاز ﺷﻬﺮهاي ﻣﺸﻬﺪ و اﺻﻔﻬﺎن ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ کار ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪﻧﺪ در ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮاز ﺑﻪ همت ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻮاد، ﺁزﻣـﺎﻳﺶ راﻩ اﻧﺪازي ﻣﻮﺗﻮر دوﮔﺎﻧﻪ ﺳﻮز ﺑﺎ ﺑﻴﻮﮔﺎز ﺑﻪ ﻗﺪرت ﺣﺪود ١٠ کیلو وات اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑـﻪ اﻧﺠـﺎم رﺳـﻴﺪﻩ اﺳﺖ.
با سلام