در نواحی که لیتوسفر نازک تر می باشد، و مخصوصاً در نواحی اقیانوسی لیتوسفر به سمت بالا آمده و بوسیله مواد مذاب بسیار داغ که از استنوسفر ناشی می شود، مترادف با بالا آمدن قسمتی از سلولهای رسانا، شکسته می گردد. چنین مکانیسمی باعث تولید برآمدگی های پراکنده در قدیم و حال حاضر گردیده که بیش از۶۰٫۰۰۰ کیلومتر زیر دریا را پوشش داده و در برخی از نواحی به سطح آب می آید. این پدیده حتی در بین قاره ها نیز روی می دهد مانند دریای سرخ. قسمت نازکی از صخره های مذاب پدیدار شده از استنوسفر نیز باعث بوجود آمدن پوسته های سخت گردیده و در تماس با آب دریا منجمد شده و پوسته جدید اقیانوسی را بوجود آورده است.

 موتور گرمای زمین

گرمای تولید شده در داخل زمین و گرمای انتشار یافته به سطح زمین به نظر غیر متعادل می‏باشند. برحسب یک تئوری سیاره ما به سوی سردشدن در حرکت می باشد.

فرایند سردشدن لایه میانی زمین عملاً بسیار آهسته صورت می گیرد، بطوریکه دمای آن در طول سه میلیارد سال گذشته بیشتر از ۳۵۰ – ۳۰۰ درجه سانتی گراد کاهش نیافته و هم اینک دمای نواحی مرکزی آن در حدود ۴۰۰۰ درجه سانتیگراد است.

در اینجا به نظر می رسد که کل حرارت موجود در اعماق زمین، با فرض اینکه میانگین دمای سطح زمین را ۱۵ درجه سانتیگراد در نظر بگیریم، به میزان 1024* 12.6 مگاژول و سهم پوسته از این مقدار1024x5.4 مگاژول باشد. بنابر این انرژی حرارتی زمین فوق العاده زیاد است، اما کسرکوچکی از آن می تواند توسط بشر مورد بهره برداری قرار گیرد. تاکنون بهره برداری ما از این انرژی، محدود به مناطقی بوده است که شرایط زمین شناسی آنها این اجازه را به یک سیال حامل (آب در فاز مایع یا بخار) میداده تا حرارت را از لایه های داغ عمقی به سطح زمین یا نزدیکی آن انتقال داده و بدین ترتیب منابع زمین گرمایی را بوجود آورد. اما تکنیکهای جدید و نوآوری شده ممکن است در آینده نزدیکی دیدگاههای جدیدی را در این زمینه بوجود آورد.

گرادیان زمین شناختی توضیح دهنده افزایش دما در عمق پوسته زمین می باشد. چنانچه دما در چند متر اول زیر سطح زمین،که بصورت میانگین مساوی دمای متوسط سالیانه فضای خارجی یعنی ۱۵ درجه سانتیگراد می باشد، می توانیم به طور منطقی تصویر کنیم که دما در عمق ۲۰۰۰ متر ۶۵ تا ۷۵ درجه سانتیگراد باشد. در عمق ۳۰۰۰ متر و بیشتر نیز دما در حدود ۹۰ تا ۱۰۵ درجه سانتیگراد خواهد بود.

با این وجود، نواحی وسیعی وجود دارد که در آن گرادیان گرمای زمین از مقدار میانگین فاصله دارد، نواحی مانند صخره های عمیق که در زیر زمین فرو رفته و حوضچه هایی که با رسوباتی که از نظر زمین شناختی بسیار جوان می باشند پوشیده گردیده است، گرادیان گرمای زمین ممکن است کمتر از ۱۰ درجه سانتیگراد بر ۱۰۰ متر باشد. از طرف دیگر، در برخی نواحی گرم زمین، گرادیان حتی بیش از ۱۰ برابر حد میانگین خواهد بود.

در اینجا به نظر می رسد که کل حرارت موجود در اعماق زمین، با فرض اینکه میانگین دمای سطح زمین را ۱۵ درجه سانتیگراد در نظر بگیریم، به میزان1024x12.6 مگاژول و سهم پوسته از این مقدار1024x5.4 مگاژول باشد. بنابر این انرژی حرارتی زمین فوق العاده زیاد است، اما کسرکوچکی از آن می تواند توسط بشر مورد بهره برداری قرار گیرد. تاکنون بهره برداری ما از این انرژی، محدود به مناطقی بوده است که شرایط زمین شناسی آنها این اجازه را به یک سیال حامل (آب در فاز مایع یا بخار) میداده تا حرارت را از لایه های داغ عمقی به سطح زمین یا نزدیکی آن انتقال داده و بدین ترتیب منابع زمین گرمایی را بوجود آورد. اما تکنیکهای جدید و نوآوری شده ممکن است در آینده نزدیکی دیدگاههای جدیدی را در این زمینه بوجود آورد.

گرادیان زمین شناختی توضیح دهنده افزایش دما در عمق پوسته زمین می باشد. چنانچه دما در چند متر اول زیر سطح زمین،که بصورت میانگین مساوی دمای متوسط سالیانه فضای خارجی یعنی ۱۵ درجه سانتیگراد می باشد، می توانیم به طور منطقی تصویر کنیم که دما در عمق ۲۰۰۰ متر ۶۵ تا ۷۵ درجه سانتیگراد باشد. در عمق ۳۰۰۰ متر و بیشتر نیز دما در حدود ۹۰ تا ۱۰۵ درجه سانتیگراد خواهد بود.

با این وجود، نواحی وسیعی وجود دارد که در آن گرادیان گرمای زمین از مقدار میانگین فاصله دارد، نواحی مانند صخره های عمیق که در زیر زمین فرو رفته و حوضچه هایی که با رسوباتی که از نظر زمین شناختی بسیار جوان می باشند پوشیده گردیده است، گرادیان گرمای زمین ممکن است کمتر از ۱۰ درجه سانتیگراد بر ۱۰۰ متر باشد. از طرف دیگر، در برخی نواحی گرم زمین، گرادیان حتی بیش از ۱۰ برابر حد میانگین خواهد بود.